5 nguyên nhân gây ra bùn nổi ở Bể Lắng và cách khắc phục

Trong hệ thống xử lý nước thải bể lắng sinh học có tác dụng loại bỏ các cặn sinh học lơ lửng có trong nước. Dưới tác dụng của trọng lực, cặn sinh học lơ lững sẽ lắng và được thu gom dưới đáy. Nước sau quá trình lắng được thu vào máng để chảy qua hạng mục xử lý tiếp theo. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành thực tế thì không tránh khỏi sự cố “bùn nổi ở bể lắng”. Sự cố này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, nếu không được khắc phục kịp thời bùn có thể tràn ra ngoài bể và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước sau xử lý.

Trong bài viết sau đây, NTS sẽ nêu lên 5 nguyên nhân phổ biến gây ra bùn nổi tại bể lắng và cách khắc phục hiệu quả, an toàn nhất.

Bùn nổi ở bể lắng ảnh hưởng như thế nào đến hệ thống xử lý nước thải?

Nhiều đơn vị vận hành thường cho rằng bùn nổi chỉ là hiện tượng tạm thời và không gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả xử lý. Tuy nhiên trên thực tế, đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo hệ thống đang gặp vấn đề về công nghệ, vi sinh hoặc chế độ vận hành. Khi bùn nổi xuất hiện với số lượng lớn, khả năng tách pha rắn, lỏng trong bể lắng sẽ suy giảm đáng kể. Một phần bùn có thể bị cuốn theo dòng nước sang các công trình phía sau làm gia tăng chỉ tiêu TSS, COD và độ đục của nước đầu ra không đáp ứng các quy chuẩn môi trường hiện hành.

Ngoài ra, hiện tượng này còn dẫn đến các vấn đề như sau:

• Giảm hiệu quả lắng của bể lắng thứ cấp.
• Mất sinh khối vi sinh trong hệ thống.
• Gia tăng chi phí vận hành và xử lý sự cố.
• Tăng nguy cơ nước thải đầu ra không đạt quy chuẩn.
• Ảnh hưởng đến tuổi thọ và hiệu quả của toàn bộ hệ thống xử lý nước thải.

Cách nhận biết các dạng bùn nổi ở bể lắng

Quan sát màu sắc, hình thái và đặc điểm của bùn nổi có thể giúp người vận hành nhanh chóng xác định nguyên nhân ban đầu.

Việc nhận diện đúng hiện tượng sẽ giúp quá trình xử lý đạt hiệu quả cao hơn thay vì áp dụng các giải pháp mang tính cảm tính.

Top 5 nguyên nhân chủ chốt gây ra bùn nổi tại bể lắng và cách khắc phục

Bùn nổi ở bể lắng là một trong những sự cố phổ biến nhưng lại có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả vận hành của hệ thống xử lý nước thải. Không chỉ làm giảm khả năng tách bùn và nước, hiện tượng này còn khiến chất lượng nước đầu ra không đạt yêu cầu, gia tăng chi phí vận hành và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong quá trình xử lý. Trên thực tế, bùn nổi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sự phát triển bất thường của vi sinh vật, quá trình khử nitrat diễn ra trong bể lắng cho đến các sai sót trong vận hành hệ thống. Việc xác định đúng nguyên nhân là yếu tố quan trọng giúp kỹ sư và đơn vị vận hành đưa ra giải pháp khắc phục kịp thời, tránh ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình xử lý. Sau đây là 5 nguyên nhân chủ chốt làm cho bùn nổi ở bể lắng và cách nhận biết từng trường hợp cụ thể:

Bùn nổi ở bể lắng do quá trình khử Nitrat

Do quá trình Nitrat hóa ở bể sinh học không hoàn toàn nên tại bể lắng quá trình này vẫn tiếp tục. Và quá trình khử Nitrat đồng thời cũng diễn ra giải phóng khí Nitơ. Khí nito này sẽ nổi lên mặt ở dạng các bong bóng nhỏ và kéo theo bông bùn nổi.

Cách khắc phục:

• Kiểm tra lại nồng độ nitrat đầu vào của bể lắng.
• Tăng lưu lượng bùn tuần hoàn và nước tuần hoàn về bể sinh học, để khả năng xử lý nitrat.
• Tăng lưu lượng khí cung cấp cho bể hiếu khí để làm tăng nồng độ DO trong bể hạn chế quá trình nitrat hóa không hoàn toàn.
• Tính toán cải tạo hoặc nâng cấp xây bổ sung bể sinh học trong trường hợp bể sinh học quá tải, thiết kế quá nhỏ so với công suất hoạt động.

Bùn nổi ở bể lắng do vi khuẩn dạng sợi phát triển mạnh

Các vi khuẩn dạng sợi có thể ở bên trong, bên ngoài bông bùn hoặc trôi nổi tự do trong nước. Các vi sinh dạng sợi ở trong bông bùn giống như bọt biển, chúng phát triển mạnh tạo ra các kết dính giữ cho các cấu trúc bông bùn kết hợp lại với nhau và đóng thành từng mảng bùn. Quá trình kết dính này làm tăng diện tích tiếp xúc, nên khối kết dính không thể tự lắng nổi trên bề mặt.

Cách khắc phục:

• Kiểm tra sơ bộ bằng kính hiển vi ở phòng Lab
• Đối với trường hợp vi khuẩn sợi đang phát triển ở mức thấp: Tăng sục khí, tăng pH, cân bằng và bổ sung dinh dưỡng nhằm tạo điều kiện thuận cho nhóm vi sinh vật xử lý nước thải phát triển để lấn áp nhóm khuẩn sợi. Đồng thời có thể sử dụng Javen 1% tạt lên bùn nổi ở bể lắng với lượng vừa đủ nhằm tiêu diệt khuẩn sợi. Ngoài các cách nêu trên chúng ta còn có thể bổ sung thêm chế phẩm vi sinh xử lý nước thải vào hệ thống để tăng hàm lượng vi sinh có lợi cho hệ thống.
• Đối với trường hợp nặng: Tiến hành khử trùng và vệ sinh toàn bộ hệ thống xử lý nước thải. Bắt đầu nuôi cấy lại hệ bùn vi sinh mới cho hệ thống xử lý nước thải.

Bùn nổi ở bể lắng do thời gian lưu bùn của bể lắng lâu

Khi bùn được vận chuyển qua bể lắng nhưng trong điều kiện không được tối ưu và trong thời gian lưu lâu vi sinh sẽ chết nổi thành từng mảng to có màu xám đen, có mùi thối trên mặt bể.

Cách khắc phục:

• Giảm thời gian lưu bùn ở bể lắng bằng việc tăng tuần hoàn bùn từ bể lắng về bể sinh học.
• Xả bùn dư thường xuyên nếu mật độ bùn trong bể sinh học cao. Nhưng việc xả bùn cần đảm bảo duy trì SV30 trong hệ thống.
• Vớt bùn hoặc khuấy cho bùn lắng xuống sau đó tiến hành xả bùn dư về bể chứa bùn.

Bùn nổi ở bể lắng do bể lắng quá tải

Trong trường hợp nước có nồng độ ô nhiễm cao và các điều kiện thuận lợi. Vi sinh vật sẽ sinh sôi và tạo ra nhiều sinh khối làm quá tải bể lắng, dẫn đến tình trạng bùn nổi trên bề mặt bể lắng.

Cách khắc phục:

• Kiểm tra lưu lượng nước thải, tính toán lại vận tốc nước trong ống lắng.
• Kiểm tra lại các thông số ảnh hưởng đến sự phát triển của vi sinh vật: DO, pH… và điều chỉnh lại cho phù hợp.
• Tăng tần suất xả bùn dư và hút bùn cho hệ thống
• Cần cải tạo lại bể lắng nếu các biện pháp trên không phù hợp

Bùn nổi ở bể lắng do nước thải có chất độc

Khi trong nước có các chất độc thì bông bùn sẽ khó lắng hoặc dẫn đến vi sinh bị chết nên sẽ nổi trên bề mặt bể lắng.

Cách khắc phục:

• Xác định và cô lập xử lý nguồn thải ra các chất độc ảnh hưởng đến hệ vi sinh.
• Tiến hành bơm nước pha loãng nồng độ các chất độc có trong hệ thống
• Bổ sung thêm bùn vi sinh hoặc chế phẩm vi sinh cho hệ thống.

Những chỉ tiêu cần kiểm tra khi xuất hiện bùn nổi ở bể lắng

Để xác định chính xác nguyên nhân gây bùn nổi, người vận hành cần theo dõi đồng thời nhiều thông số kỹ thuật thay vì chỉ quan sát bằng mắt thường. Sau đây là những chỉ tiêu nên kiểm tra khi thấy xuất hiện bùn nổi tại bể lắng bao gồm:

Việc theo dõi định kỳ các chỉ số này giúp phát hiện sớm những bất thường và giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố.

Câu hỏi thường gặp về bùn nổi ở bể lắng

Bùn nổi ở bể lắng có làm nước đầu ra không đạt chuẩn không?

Có. Bùn nổi có thể làm gia tăng TSS, COD và vi sinh trong nước đầu ra.

Bùn nổi và bùn trương có giống nhau không?

Không. Bùn nổi là hiện tượng sinh khối nổi lên mặt nước, trong khi bùn trương là hiện tượng bùn khó lắng do vi khuẩn dạng sợi phát triển quá mức.

Có nên sử dụng hóa chất để xử lý bùn nổi không?

Chỉ nên sử dụng khi đã xác định rõ nguyên nhân gây bùn nổi và có hướng dẫn từ kỹ sư vận hành.

Bùn nổi xuất hiện thường xuyên có phải do hệ thống quá tải?

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến, đặc biệt đối với các hệ thống xử lý nước thải đã vận hành lâu năm hoặc phát sinh lưu lượng vượt công suất thiết kế.

Lời kết

Bùn nổi ở bể lắng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như hiện tượng khử nitrat, bùn già, vi khuẩn dạng sợi phát triển quá mức hoặc các sai sót trong quá trình vận hành. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp đơn vị vận hành đưa ra giải pháp xử lý hiệu quả, tránh ảnh hưởng đến chất lượng nước đầu ra và hiệu suất của toàn bộ hệ thống xử lý nước thải.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp các vấn đề về bùn nổi, bùn khó lắng, nước đầu ra không ổn định hoặc cần tư vấn tối ưu vận hành hệ thống xử lý nước thải, hãy liên hệ cho đội ngũ kỹ sư của NTS qua số điện thoại: 0888 167 247 hoặc website https://ntse.vn/, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ khảo sát, đánh giá và đề xuất giải pháp phù hợp với hiện trạng thực tế.