5 sự cố thường gặp ở bể điều hòa trong hệ thống xử lý nước thải

Trong sơ đồ công nghệ của một trạm xử lý nước thải tiêu chuẩn, bể điều hòa được ví như “trái tim” điều phối dòng chảy. Công trình này đảm nhận nhiệm vụ cân bằng lưu lượng và ổn định nồng độ các chất ô nhiễm, tạo bước đệm hoàn hảo cho các công đoạn sinh học hay hóa lý phía sau hoạt động ổn định.

Tuy nhiên, do tiếp nhận trực tiếp dòng nước thải thô chưa qua xử lý sâu, khu vực này trở thành nơi phát sinh nhiều trục trặc kỹ thuật nhất. Nếu không nhận biết sớm các sự cố thường gặp ở bể điều hòa, hệ thống rất dễ rơi vào tình trạng sốc tải, làm chết vi sinh vật ở bể Aerotank và đẩy chi phí khắc phục lên cực kỳ cao.

Bài viết này từ các kỹ sư vận hành của NTS Engineering sẽ bóc tách chi tiết nguyên nhân, nguyên lý bể điều hòa và các phương pháp kiểm soát sự cố hiệu quả tại công trình này.

Tổng quan về vai trò và nguyên lý bể điều hòa xử lý nước thải

Để hiểu rõ nguồn gốc các lỗi bể điều hòa, trước hết người vận hành cần nắm vững bản chất công nghệ của hạng mục này.

Về cơ bản, bể điều hòa xử lý nước thải được bố trí ở giai đoạn đầu của hệ thống, thường nằm ngay sau song chắn rác và bể tách mỡ. Do đặc thù sản xuất của các nhà máy công nghiệp hoặc sinh hoạt của tòa nhà luôn dao động theo dòng thời gian, lưu lượng và nồng độ ô nhiễm (COD, BOD, TSS) đi về trạm sẽ không đồng đều.

Nguyên lý bể điều hòa hoạt động dựa trên cơ chế tích trữ và xáo trộn liên tục. Bằng cách sử dụng hệ thống sục khí rải đều dưới đáy hoặc máy khuấy chìm công suất lớn, bể giúp hòa trộn các dòng thải đậm đặc với dòng thải loãng, đồng thời giữ cho các hạt cặn luôn ở trạng thái lơ lửng, ngăn chặn quá trình lắng cặn tự nhiên sinh ra mùi hôi thối.

5 sự cố thường gặp ở bể điều hòa và cách xử lý triệt để

Trong quá trình vận hành bể điều hòa, chỉ cần một thông số kỹ thuật bị buông lỏng hoặc thiết bị cơ khí gặp trục trặc, hệ thống sẽ lập tức phát ra các dấu hiệu cảnh báo sau:

Bể điều hòa bị đen và nước thải đổi màu bất thường

Nước thải sinh hoạt tiêu chuẩn thường có màu xám hoặc nâu nhạt, trong khi nước thải công nghiệp phụ thuộc vào nguồn xả của nhà máy. Hiện tượng bể điều hòa bị đen kịt và chuyển màu sẫm là tín hiệu cực kỳ nguy hại.

• Nguyên nhân: Chủ yếu do lượng oxy hòa tan (DO) trong bể bị cạn kiệt, khiến nguồn nước chuyển sang trạng thái phân hủy kỵ khí. Trục trặc này thường bắt nguồn từ việc máy thổi khí bị hỏng, đường ống phân phối khí đáy bể bị vỡ hoặc hệ thống khuấy chìm dừng hoạt động.

• Cách xử lý bể điều hòa bị đen: Ngay lập tức kiểm tra lại dòng điện và áp suất của máy thổi khí. Tiến hành tăng cường mật độ sục khí để chuyển hóa bể từ trạng thái kỵ khí sang thiếu khí/hiếu khí, cắt đứt chuỗi phản ứng sinh khí làm đen nước.

Bể điều hòa có mùi hôi thối nồng nặc

Tình trạng bể điều hòa có mùi hôi (mùi trứng thối H2S, mùi khí Metan) gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến không gian làm việc của nhà máy và khu vực dân cư xung quanh.

• Nguyên nhân: Do lượng khí cấp vào không đủ để xáo trộn, dẫn đến cặn bùn vô cơ và hữu cơ bị lắng chết dưới đáy bể. Lớp bùn tích tụ lâu ngày phản ứng kỵ khí tạo ra các dòng khí độc thoát lên bề mặt.

• Cách khắc phục: Vệ sinh và thông nghẹt các đầu tán khí đáy bể định kỳ. Nếu trạm xử lý nằm gần khu dân cư, doanh nghiệp nên gia công nắp đậy bằng tấm Composite bọc kín bề mặt bể và dẫn khí qua tháp hấp phụ bằng than hoạt tính.

Bể điều hòa nổi bọt trắng hoặc bọt váng bùn

Hiện tượng bể điều hòa nổi bọt thành từng mảng lớn, phủ kín bề mặt bể làm cản trở khả năng hòa tan oxy.

• Nguyên nhân: Do nước thải đầu vào chứa hàm lượng chất hoạt động bề mặt quá cao (từ quá trình tẩy rửa nhà xưởng, giặt là hoặc hóa chất vệ sinh công nghiệp). Một nguyên nhân khác là do bùn từ bể lắng sinh học phía sau bị trào ngược về theo đường tuần hoàn.

• Cách khắc phục: Điều chỉnh lưu lượng khí sục ở mức vừa phải để tránh tạo bọt xốp. Trong trường hợp khẩn cấp, người vận hành có thể dùng hệ thống vòi phun mưa nước sạch để dập bọt hoặc châm hóa chất kháng bọt (Anti-foam) chuyên dụng.

Bể điều hòa có dầu mỡ và váng mỡ đóng tảng

Lớp màng dầu hoặc các cục mỡ vàng cô đặc xuất hiện dày đặc trong bể điều hòa, gây tắc nghẽn các dòng bơm chìm.

• Nguyên nhân: Hệ thống bẫy mỡ hoặc bể tách mỡ ở khâu tiền xử lý bị quá tải hoặc không được nạo vét định kỳ, khiến phân tử dầu mỡ tự do trôi thẳng vào bể điều hòa. Nếu lớp mỡ này đi sang ngăn sinh học, chúng sẽ bọc kín màng tế bào vi sinh, làm mất khả năng xử lý COD, BOD.

• Cách khắc phục: Tiến hành vớt váng mỡ thủ công hoặc lắp đặt thiết bị gạt dầu tự động trên mặt bể. Kiểm tra lại hiệu suất làm việc của cụm bể tách mỡ phía trước và thiết lập lịch hút mỡ định kỳ.

Hệ thống sục khí phân phối không đều hoặc bơm chìm bị tắc nghẽn

Dấu hiệu nhận biết là bọt khí chỉ nổi lên tập trung ở một vài góc bể, các khu vực còn lại mặt nước phẳng lặng, cặn lắng nhiều.

• Nguyên nhân: Do rác thải mịn (bao nilon, giẻ lau, tóc) lọt qua song chắn rác đi vào bể quấn chặt lấy cánh khuấy hoặc họng hút của bơm nước thải. Ngoài ra, các đĩa thổi khí dưới đáy bể có thể bị vỡ hoặc bám cặn vôi cứng.

• Cách khắc phục: Kéo bơm chìm và máy khuấy lên để gỡ bỏ rác quấn quanh trục. Thực hiện kiểm tra, súc rửa hoặc thay mới hệ thống đĩa thổi khí để dòng khí được phân bổ đồng đều.

Bảng tổng hợp quy trình xử lý sự cố hệ thống xử lý nước thải tại cụm bể điều hòa

Hướng dẫn vận hành bể điều hòa chuẩn kỹ thuật để phòng ngừa sự cố

Để hạn chế tối đa các lỗi vận hành và duy trì tuổi thọ cho thiết bị, quy trình kiểm soát trạm xử lý nước thải hàng ngày cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Kiểm tra cảm quan: Mỗi ca trực, công nhân vận hành cần quan sát màu nước, mùi và trạng thái nổi bọt trên bề mặt bể để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

• Kiểm soát các chỉ số đầu vào: Thường xuyên đo đạc chỉ số pH, nhiệt độ và nồng độ ô nhiễm của nước thải thô để có phương án điều tiết lưu lượng bơm phù hợp, tránh gây sốc tải cho các công đoạn tiếp theo.

• Bảo trì song chắn rác: Rác thải là kẻ thù số một gây hỏng bơm chìm bể điều hòa. Do đó, việc vệ sinh giỏ thu rác phải được thực hiện tối thiểu 1 – 2 lần mỗi ngày.

Mẹo tối ưu hệ thống: Sau khi dòng nước đã được ổn định tải lượng tại bể điều hòa, các công đoạn phía sau như lý hóa và sinh học sẽ hoạt động rất trơn tru. Để dòng nước đầu ra đạt chuẩn xả thải tuyệt đối, bạn nên kết hợp giám sát chặt chẽ hiệu suất phản ứng tại ngăn bể keo tụ tạo bông trong xử lý nước thải và kiểm soát nghiêm ngặt liều lượng hóa chất tại phân khu khử trùng trong xử lý nước thải của nhà máy.

NTS Engineering – Đơn vị chuyên sâu xử lý sự cố hệ thống xử lý nước thải chuyên nghiệp

Quá trình vận hành trạm nước thải luôn đối mặt với vô vàn biến động, từ việc thay đổi công suất sản xuất của nhà máy đến các sự cố hỏng hóc cơ cơ khí đột xuất tại bể điều hòa. Việc chẩn đoán sai nguyên nhân lỗi có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, gây hư hỏng dây chuyền sinh học phía sau và đối mặt với nguy cơ bị phạt nặng do xả thải vượt chuẩn môi trường.

Với vị thế là đơn vị sở hữu hơn 13 năm kinh nghiệm thực chiến, NTS Engineering chuyên sâu trong các giải pháp tư vấn, thiết kế, thi công và khắc phục mọi sự cố thường gặp ở bể điều hòa:

• Khảo sát, tính toán lại lượng khí cấp và công suất cánh khuấy để chấm dứt triệt để tình trạng bể điều hòa bị đen hoặc phát sinh mùi hôi.

• Cung cấp dịch vụ bảo trì, cải tạo trọn gói, thay thế hệ thống đĩa phân phối khí, bơm chìm chịu ăn mòn chất lượng cao cho các nhà máy dệt nhuộm, xi mạ, thực phẩm, y tế…

• Đặc biệt, NTS Engineering còn tiên phong mang đến các giải pháp kỹ thuật xanh như hệ thống thu gom nước mưa nhà xưởng và phương án tái sử dụng nước tuần hoàn, giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí tài nguyên nước mỗi năm.

Nếu hệ thống xử lý nước thải của bạn đang gặp các trục trặc vận hành, thiết bị hoạt động kém hiệu quả, hãy liên hệ ngay với NTS Engineering qua Hotline: 0888 167 247 hoặc website https://ntse.vn/ để được đội ngũ kỹ sư đầu ngành hỗ trợ tư vấn và đưa ra giải pháp xử lý tối ưu, tiết kiệm chi phí nhất!