Giai đoạn 2025 – 2026 đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong hành lang pháp lý về môi trường tại Việt Nam nói chung và địa bàn TP.HCM nói riêng. Việc ban hành hàng loạt các văn bản sửa đổi, quy định phân vùng tiếp nhận nước thải và quản lý chất thải mới đang siết chặt trách nhiệm của các cơ sở sản xuất, khu dân cư, kho bãi và trung tâm thương mại.

Đối với các Chủ đầu tư, Nhà thầu chính và đơn vị tư vấn kỹ thuật, việc chủ động cập nhật pháp luật môi trường TP.HCM là điều kiện tiên quyết để tránh các rủi ro phạt hành chính, đình chỉ hoạt động, đồng thời tối ưu hóa công nghệ thiết kế ngay từ giai đoạn lập dự án. Bài viết dưới đây của NTS Engineering sẽ tổng hợp chi tiết 3 văn bản cốt lõi và các hành động doanh nghiệp cần thực hiện ngay.

3 Văn bản pháp lý cốt lõi bắt buộc doanh nghiệp phải cập nhật

Nghị định số 05/2025/NĐ-CP – Bước ngoặt cắt giảm và phân cấp thủ tục

Nghị định 05/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 08/2022/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020. Văn bản này mang lại những thay đổi lớn:

  • Cắt giảm thủ tục hành chính: Đơn giản hóa một số bước rườm rà trong quy trình lập hồ sơ, giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho doanh nghiệp.
  • Tăng cường phân cấp địa phương: Giao quyền chủ động thẩm định, cấp phép cho các cơ quan quản lý cấp tỉnh/thành phố và quận/huyện.
  • Điều chỉnh đối tượng và phân nhóm dự án: Thay đổi tiêu chí phân loại dự án phải thực hiện Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) hoặc Giấy phép môi trường (GPMT) và điều chỉnh quy định quản lý chất thải.

Tác động: Doanh nghiệp và đơn vị tư vấn cần rà soát lại toàn bộ biểu mẫu hồ sơ ĐTM, cập nhật lại quy trình xin cấp Giấy phép môi trường và kiểm tra chính xác phân nhóm dự án để tư vấn đúng cho Chủ đầu tư.

>> Xem chi tiết Nghị định 05/2025/NĐ-CP: tại đây

Quyết định số 73/2025/QĐ-UBND TP.HCM – Siết chặt phương án quản lý chất thải tại chỗ

Quyết định 73/2025/QĐ-UBND ban hành quy định mới về quản lý chất thải trên địa bàn TP.HCM.

  • Phạm vi ảnh hưởng: Áp dụng nghiêm ngặt cho tất cả các loại hình dự án từ Khu dân cư, Nhà máy sản xuất, Hệ thống kho bãi cho đến các Trung tâm thương mại.
  • Yêu cầu mới: Chủ đầu tư bắt buộc phải chứng minh phương án phân loại, thu gom, lưu trữ và chuyển giao chất thải một cách chi tiết, minh bạch và đầy đủ hơn rất nhiều so với trước đây.

Cơ hội thị trường: Đây là thời điểm các doanh nghiệp cần đến các đơn vị tư vấn môi trường chuyên nghiệp, bởi rất nhiều chủ đầu tư hiện vẫn chưa cập nhật kịp thời các tiêu chuẩn kỹ thuật của quy định mới này.

>> Xem chi tiết Quyết định số 73/2025/QĐ-UBND TP.HCM: tại đây

Quyết định số 24/2025/QĐ-UBND TP.HCM – Thay đổi toàn bộ căn cứ thiết kế trạm xử lý nước thải

Có hiệu lực chính thức từ ngày 10/11/2025, Quyết định 24/2025/QĐ-UBND quy định về phân vùng nguồn tiếp nhận nước thải trên địa bàn thành phố, thay thế hoàn toàn cho quyết định cũ đã áp dụng từ năm 2014. Đây là văn bản có tác động sâu sắc nhất đến ngành kỹ thuật môi trường:

  • Xác định lại vùng tiếp nhận: Khi lập hồ sơ môi trường, vị trí xả thải phải được đối chiếu theo bản đồ phân vùng mới.
  • Thay đổi tiêu chuẩn đầu ra: Quyết định này có thể làm thay đổi hoàn toàn yêu cầu về chất lượng nước thải sau xử lý (buộc phải đạt chuẩn nghiêm ngặt hơn tùy thuộc vào độ tải của nguồn tiếp nhận).

Nguy cơ kỹ thuật: Các thiết kế trạm xử lý nước thải (XLNT) theo tiêu chuẩn cũ có thể không còn phù hợp, đối mặt với nguy cơ phải cải tạo, nâng cấp công nghệ hoặc điều chỉnh lại toàn bộ hồ sơ môi trường đã lập.

>> Xem chi tiết Quyết định số 24/2025/QĐ-UBND TP.HCM: tại đây

Xu hướng dịch chuyển của thị trường tư vấn và kỹ thuật môi trường

Từ những thay đổi về mặt luật định, thị trường quản lý môi trường tại TP.HCM đang chuyển dịch mạnh mẽ theo 3 xu hướng:

  • Siết chặt quản lý nước thải: Tăng cường giám sát nguồn thải, nâng cao yêu cầu về tần suất quan trắc định kỳ và quy trách nhiệm trực tiếp cho Chủ đầu tư. Xu hướng này thúc đẩy nhu cầu tư vấn Giấy phép môi trường, quan trắc định kỳ và thiết kế cải tạo các hệ thống xử lý nước thải cũ.
  • Cơ chế “Người phát sinh phải chịu trách nhiệm”:HCM chuyển dần sang mô hình doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với chất thải mình sinh ra. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa hồ sơ quản lý chất thải, quy trình phân loại tại nguồn, đào tạo nội bộ và liên kết với các đơn vị chuyển giao có đủ chức năng.
  • Số hóa dữ liệu môi trường: Doanh nghiệp bắt buộc phải lưu trữ số liệu hệ thống, thực hiện báo cáo điện tử và kết nối dữ liệu quan trắc tự động liên tục về Sở Tài nguyên và Môi trường. Xu hướng này mở ra một phân khúc mới đầy tiềm năng: Ứng dụng IoT môi trường, hệ thống SCADA giám sát từ xa cho các trạm xử lý.

Kế hoạch hành động cho doanh nghiệp trong vòng 30 ngày

Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và không làm gián đoạn tiến độ vận hành của nhà máy, doanh nghiệp cần triển khai ngay 3 bước sau:

  • Bước 1: Cập nhật thư viện pháp lý: Thiết lập và đồng bộ bộ tài liệu chuẩn hóa gồm: Luật BVMT 2020, Nghị định 08/2022/NĐ-CP, Nghị định 05/2025/NĐ-CP, các Thông tư hướng dẫn mới nhất cùng Quyết định 24/2025/QĐ-UBND và Quyết định 73/2025/QĐ-UBND của TP.HCM.
  • Bước 2: Rà soát toàn diện mẫu hồ sơ: Kiểm tra lại tính pháp lý và thời hạn của các hồ sơ hiện tại của nhà máy bao gồm: ĐTM, Giấy phép môi trường, Đăng ký môi trường và Hồ sơ xả thải vào nguồn nước.
  • Bước 3: Tổ chức đào tạo nội bộ: Khuyến nghị tổ chức một khóa đào tạo nội bộ thời lượng 4 giờ dành cho bộ phận kỹ thuật, cơ điện và HSE với cấu trúc:
    • Phần 1: Những thay đổi cốt lõi của pháp lý môi trường giai đoạn 2025 – 2026.
    • Phần 2: Nhận diện các lỗi thường gặp khi lập và nộp hồ sơ môi trường.
    • Phần 3: Hướng dẫn tra cứu phân vùng nguồn tiếp nhận nước thải mới tại TP.HCM.
    • Phần 4: Giải quyết các tình huống thực tế tại nhà máy.

Lời kết

Việc chủ động cập nhật pháp luật môi trường TP.HCM không chỉ giúp doanh nghiệp loại bỏ hoàn toàn các rủi ro về mặt chế tài, xử phạt hành chính mà còn là cơ hội để chuẩn hóa hệ thống vận hành, hướng tới mô hình sản xuất xanh bền vững.

Trong trường hợp doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách hoặc gặp khó khăn trong việc tiếp cận các quy định mới, NTS Engineering luôn sẵn sàng đồng hành để giải quyết toàn diện các bài toán trên. Với hơn 13 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp lý, thiết kế và thi công trọn gói các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp và đô thị, chúng tôi cam kết mang lại giải pháp tối ưu, an toàn pháp lý với chi phí phù hợp nhất cho doanh nghiệp.

Quý Chủ đầu tư, Nhà thầu và Doanh nghiệp cần hỗ trợ rà sơ bộ hồ sơ, kiểm tra phân vùng tiếp nhận hoặc cải tạo công nghệ trạm nước thải theo luật mới, vui lòng liên hệ: